KUŞLARIN ÖLÜMÜ

La mort des oiseaux

Akşam ocak başında, ormanda bir kuşun 

Bir yerlerde öldüğünü düşündüm uzun uzun. 

Can sıkıcı, hüzün dolu kış günleri boyunca, 

O bomboş, o sahipsiz yuvalar, rüzgârda, 

Külrengi gökte savrulup duruyor şimdi. 

Kuşlar şu kış günü ne diye ölüyor sanki ! 

Bereket versin ki menekşeler açtığında, 

Güle oynaya koşacağımız nisan çayırlarında 

Rastlamayacağız artık o narin iskeletlerine 

Kuşlar ölmek için bir yere mi gizleniyor ne?

François Coppee

Çeviren: Yakup Yaşa 

HABERCİ

Signe

Baş eğdim sonbaharın o en büyük müjdecisine

Meyveleri seviyor, nefret ediyorum çiçeklerden

Pişman oluyorum verdiğim her öpücüğe 

Çıplak bir ceviz ağacıyım, rüzgâra içini döken

Ebedi Sonbahar, ey düşümdeki mevsim

Eski zaman âşıklarının elleridir örten toprağını

Bir kadın izliyor beni, gölgem benim, kaderim 

Ve bu akşam güvercinlerin son uçuşları

Guillaume Apollinaire

Çeviren: Yakup Yaşa 

VEDA

L'Adieu

Yerden topladım şu çalı demetini 

Çekip giden sonbaharı hatırla 

Bir daha görmeyeceğiz birbirimizi

Havanın kokusu ve çalı demeti 

Ve seni beklediğimi unutma

Guillaume Apollinaire

Çeviren: Yakup Yaşa 

YAĞMUR DAMLASI

La goutte de plule

Az önce denize düşen bir 

Yağmur damlasını arıyorum. 

Acele acele aşağı indiğinde, 

Daha parlaktı diğerlerinden. 

Çünkü tüm damlalar İçinde, 

Biraz sonra, o güzelim tuzlu 

Suda, sonsuza dek kaybolup 

Gideceğini bir tek o biliyordu. 

Denizde aramam bu yüzden, 

Kudurmuş dalgalar arasında. 

Bir tek benim tanık olduğum 

O hoş, o nazik habra, kafamda 

Yeniden canlansın istiyorum. 

Uğraşmam nafile, biliyorum. 

Zira kudreti her şeyi kuşatan, 

Ve, ol dediğinde her şeyin 

Oluverdiği şu fani dünyada, 

Tanrı ermiş mi ki muradına.

Jules Supervielle

Çeviren: Yakup Yaşa 

AYRILIK

Absence

Beni terk ettiğin an, 

Gittiğin an değil inan ki.

Git, küçüğüm, bırak beni, .

Git de bir an önce kurtar kendini ! 

Yoksa buluşmalarımızın bitmesini 

İstemezdim hiçbir zaman. 

Daha içimde, daha dışımdasın, 

Benimle konuşuyorsun İşte, bak, 

Daha meraklı, daha uzaktasın, 

Daha cansız, daha acıtansin. 

Hep aklımdasın, âşığım sana !

Artık sana ihtiyacım yok; 

Şimdiden solmuşsun, bir hayalsin,

Bulanık, tereddütlü, vefasızsın,

Eriyip gidiyorsun zamanla; 

Anlaşılmaz, isyânkar, kuralsızsın,

Ve gidiyorsun, sesimi duymuyorsun, 

Artık yoksun, bekleyeceğim ama !

Paul Geraldy 

Çeviren: Yakup Yaşa 

TEFEKKÜRE DALMA

"Anlaşmak için aynı telden çalmalı; Aşık olmak için ise ayrı dünyalardan olmalı."

Paul Géraldy

Méditation

İnsan öylesine sever önce, 

Bir zevk ve merak uğruna, 

Belki bir umut görür diye, 

Hayran olduğu bakışlarda

Ve zamanla seven kalpler, 

Sevgi ve muhabbetle dolar 

Karışır gözyaşı ve gülüşler 

Artık iki yürek birlikte atar

Sevda köprülerinden geçip, 

Aynı kelimelerle konuşurlar, 

Ve tatlı bir alışkanlık edinip, 

Her gün her gece yazışırlar.

Ve bir gün hep aynı sözcükleri 

Kendi kendine sayıklamaya 

Başladıysan, Tanrı'm ! Anla ki, 

Çoktan boyun eğmişsin Aşka.

Paul Geraldy 

Çeviren: Yakup Yaşa 

SUSMUŞUZ

Nous nous taisons

İki söğüt, yalağın üstünde 

Salınır beşik gibi. Susmuşuz. 

Hiçbir şey söylemesen de 

Biliyorum, bu son gecemiz.

Hoşça kalın, solan yapraklar, 

Gökteki Ay, dekorlar anlamsız ! 

Kumrular, alacakaranlıklar; 

Hoşça kal son noktadaki yıldız !

Senin yüzünde acı bir gülücük, 

Benim yüreğimde ise tütsü tütsü 

Uzaklardaki ıssız, boynu bükük 

Bahçelerin o tatlı şimşir kokusu.

1922

Tristan Dereme

Çeviren: Yakup Yaşa 

Maurice Careme: OYUN OYNADIĞIM BİR YERİN YAKININA GÖMÜLMEK İSTİYORUM AMA MEZARLIĞA DEĞİL

Mozolesinde şairin şu mısraları yer alır: 

Ecel gelip elim kolum bağlayınca,

Ruhum çıkıp dağlarına erişince, 

Çayırda uyuyakalan bir çocuk gibi ben de 

Ebediyen dinlenebilecek miyim koca bağrında !

Maurice Careme

"Wavre'de - oyun oynadığım bir yerin yakınına veya belediye meclisinin benim için ayırmak istediği başka bir yere - gömülmek istiyorum ama mezarlığa değil. 

Puissé-je, quand la mort me croisera les mains

Tandis que mon esprit rejoindra tes collines

Reposer à jamais sur ta large poitrine

Comme un enfant qui dort, oublié dans le foin.

Mezar taşıma da bu mısraların yazılmasını isterim."

MAURICE CARÊME

HEYECAN

Sensation

Mavi bir yaz akşamı, buğdayların 

İçinden geçip çimenlere, otlara 

Basarak, yele verip saçlarımı, dalgın, 

Merhaba diyeceğim Patikalara !

Ne bir laf edecek ne düşüneceğim, 

Ve sonsuz bir aşk dolduracak içimi; 

Göçebeler gibi, uzaklara gideceğim, 

Mutlu, bir kadınla birlikteymiş gibi.

Mart 1870 

Jacgues Prevert

Çeviren: Yakup Yaşa 

KİTABE-İ SENG-İ MEZAR

Épitaphe

Mezarlığa uzanan kenar mahalleden, 

Bin bir hayal içinde her geçtiğimde, 

Tahta haçlarla, künyelerini bekleyen 

Çok sayıda taş mezar ilişirdi gözüme.

Uçup gittin yavrucuğum, ve karanlık 

Ördü ağını umudu tükenen ruhuma. 

Ah, adın kalbimden hiç çıkmayacak, 

Bir mezar taşına kazınmışçasına.

1877

François Coppee

Çeviren: Yakup Yaşa 

GÖL VE SÖĞÜT

Le lac et le saule

Yalnızlık şu derin gölün 

En tatlı, en sadık misafiri : 

Ne o güzel söğüdü ne kendisini

Bir an olsun terk etmiyor hüzün.

Karışır hüzünleri birbirine, 

Durgun ya da canlı anlarında, 

Soğuk havalarda, yağmurda, 

Güneşte, rüzgârın pençesinde.

Nerede bir eğlence görseler, 

Birlikte hemen koşar giderler. 

Kuşların keyfi yerinde ağaçta,

Göl sürekli ağaca, rengarenk 

Balıklarıyla; ağaç ise konuk 

Kuşlarıyla hava atıyor ona!

Maurice Rollinat

Çeviren: Yakup Yaşa 

KİTABE-İ SENG-İ MEZAR

L'épitaphe

Bir gün fâni dünyadan göçüp 

Gidersem, tabutumu örtüp 

Şöyle yazın mezar taşıma 

"Burda, bahtsızların piri yatıyor, 

Şu kara yerde ne güzel uyuyor 

Şimdi, oysa ne acılar çekmişti, 

Hayattayken ölmekti tek isteği; 

Gece gündüz daima sürükledi 

Peşinden o gün görmemiş deli, 

Kadersiz yüreğini, kırık kalbini. 

Ne hüzün dolu, ne zor günlerdi, 

O ne kâbustu, o ne beter zulüm. 

Yaşasın Ölüm! Yaşasın Ölüm !"

Maurice Rollinat

Çeviren: Yakup Yaşa 

ŞİİR SANATI

Art poétique

              Charles Morice'e

Musiki, her şeyden önce musiki, 

Bunun için Tekli Mısradan şaşma, 

Daha basit olur, sanki erir havada, 

Bırak ağdalı, alengirli söyleyişi.

Kelimelerini seçerken de yanılgı

Hakkın olsun, müsterih olasın. 

En güzeli dumanlı olandır şarkının, 

Hem Açık seçik hem Kapalı.

Tül ardındaki güzel gözler gibi

Olmalı. Gün işığı titremeli şiirinde,

Güpegündüz ılık sonbahar göklerinde, 

Ak yıldızların büründüğü mavi !

Zira Ayrıntının peşindeyiz hâlâ, 

Sadece ayrıntı, Renge ne gerek! Ah !

Ayrıntı baş göz eder bir tek 

Rüyayı düşle, kavalı boruyla !

O öldüren Nükteyi bırak !

Mavinin gözlerinden yaş getiren 

O berbat Fikir ve pis Gülüşten 

Uzak dur, alayı çürük sarımsak !

Şu Belagatin tutup boynunu kırsan !

Ne iyilik yaparsın, el atmışken, 

Azıcık da şu Kafiyeye dur desen, 

Zapt edilir mi, önünü almazsan ?

Kim icat etmiş şu illet Kafiyeyi !

Hangi sağır velet ya da hangi çılgın 

Zenci sarmış başımıza, eğenin 

Altında gıcırdayan şu kof sahte inciyi?

Her daim biraz daha Musiki ! 

Kanatlanan bir şey olmalı mısran, 

Bir gönülden kalkıp başka göklerin 

Başka sevdaların peşine düşmeli.

Mısran nane ve kekik kokuları 

Saçan sabırsız sabah rüzgârına 

Karışan hoş bir icat ve macera 

Olsun... Gerisi laf kalabalığı.

Paul Verlaine

Çeviren: Yakup Yaşa 

SON UMUT

Bir ağaç var mezarlıkta, 

Uzayıp gider gönlünce, 

Dikilmemiş yasa, kedere, 

Sallanır küçük bir kaya boyunca.

Bu ağaca, hem yaz hem kış 

Gelip konar bir kuş, 

Acıklı şarkısını söyler durur. 

O ağaç ve o kuş ikimiziz:

Sen hatıra, ben ise yokluk, 

Zaman geri gitse de, yazık, 

Yine başımı dizlerine koysam !

Ah, yaşamak mı! Güzelim, ne çare,

Düştü canıma soğuk ölüm...

Söyle bari kalbinde miyim?

Paul Verlaine

Çeviren: Yakup Yaşa 

YEMEK ODASI

La salle à manger

Bir dolap, rengi benzi solmuş, 

Büyük halalarımın sesini duymuş, 

Büyük babama kulak kesilmiş, 

Babamın konuşmasını dinlemiş, 

Dolap pek de sadık o anılara; 

Güya hep susuyormuş, kim demiş, 

Ben onunla konuşuyorum ya !

Duvarda bir ahşap saat, guguklu, 

Çoktandır çıkmıyor sesi soluğu; 

Ona soracak değilim ya sebebini, 

Çalışmıyor işte, kırılmış belli ki; 

Eskiden çıkardığı sesi duysanız, 

Ölüler aramıza döndü sanırdınız !

Bir de yiyecek dolabı, epey eski, 

Mum kokuyor, içinde reçel, et ve 

Ekmek, bal armutlardan bir de; 

Evde ne var ne yok, ikram etmeyi 

Seven eli açık bir hizmetçi sanki.

Nice bay bayan geldi evime ve hiçbiri 

Şu küçük canlara inanıp güvenmedi. 

Ve bir misafir içeri girerken beni yalnız 

Sanıp: "Bay Jammes, nasılsınız ?" 

Diye sorunca, bir gülme tutuyor beni.

1898

Francis Jammes

Çeviren: Yakup Yaşa 

ÖYLE GÜZELSİN Kİ!

Que tu es belle !

Ne tatlısın! Eğilip kalkman ne güzel !

Güzel kız, servi boylu sarışın, hadi gel !

Menekşeleri örten şebnem gibi berrak !

Usulca dokunsan tenime, çırıl çıplak

Acı çekiyorum. Öyle hoş öyle tatlısın !

Ah, o bembeyaz, o güzelim kalçaların 

Kimin nasibi? Yazık, düşüp bayılmasın!

Uçurumlarda açan yabani menekşe gibisin

Alev saçan kızıl kan çiçeğisin

Tere kokulu dereler gibi çağlıyorsun

Sana bakmaya cesaret edemiyorum

Ah, seni görünce, inan yolumu değiştiriyorum !

1948

Francis Jammes

Çeviren: Yakup Yaşa 

DOST ORMAN

Le Bois amical

Güzel hayaller kurduk seninle, 

Uzayıp giden yollarda. 

El ele, sessizce... yan yana, 

O gizemli çiçekler içinde;

Baş başa yürüyorduk 

Çayır çimen gecede, nişanlılar gibi, 

Divane dostu Ay'ı, o masallardaki 

Meyveyi aramızda paylaşıyorduk.

Ve sonra, serip altımıza yosunları, 

Öldük bir başımıza, çok uzakta, o mırıltılı 

Dost ormanın serin gölgesinde.

Ve ona nurlu gökte rastladım 

Yeniden sarıldık yaşlı gözlerle, 

Ah sevgili yalnızlık yoldaşım !

Paul Valery

Çeviren: Yakup Yaşa 

GÖZYAŞLARI

Larmes

Bir damla gözyaşı, işte bir tane daha, 

Yaralı yüreğimden birer birer 

Süzülüp geliyorsunuz âdeta 

Tatlı yaşlar, ey gözde açan çiçekler!

Pek de haşinsiniz, pek aceleci, 

Ve geliyor işte ardınızdan 

Bütün anılarım bir sel gibi, 

Gümbür gümbür homurdanan.

Uzaklardan duyuluyor sesleri, 

Anılarım yola düşmüş geliyor, 

Ve itiverince biri diğerini, 

Düşüp damla damla yüreğimi yakıyor.

Siz de akın birikmiş gözyaşlarım, 

Gözlerimi bile kırpmam, korkmayın !

Son acılarım, sahte mutluluklanım, 

Ve ölümler, hadi akın, durmayın!

Şu sevecen hayalperestin 

Sizden gayrı kimi kaldı, 

Şu harap bedeni siz de terk edin, 

Geç kaldınız hüzün çığırtkanları

Ey dar günde yanımda olanlarım, 

Ey biricik coşku ve sevinçlerim, 

Düşmüş ardınıza, ah güzel yaşlarım, 

Akıp geliyor işte, bütün mazim.

Andre Rivoire

Çeviren: Yakup Yaşa 

TANRI'NIN HÜZNÜ

Tristesse de Dieu

Endişe duyunca hayatın buruk mutluluğundan,
Cennet kapısında şaşakalan Âdem ile Hava'yı,
Boynu bükük ve hüzünlü görünce, dergâhından
Kovmadan önce onları, hüzünlendi birazcık Tanrı.

Ve yazıp yüce katından kaderlerine,
Boş bir umut ve o dayanılmaz acıyı,
Onlar için bir de, şu sessiz sedasız gökyüzüne
Çoban Yıldızı'nın o acı tebessümünü çıkardı

Joachim Gasquet
Çeviren: Yakup Yaşa 

ELVEDA

Adieu

Dizinin dibinde kaybedip kendimi, 

Çıplak kollarına yasladım başımı, 

Ey bana karanlık gecelerin acısını

Tathran, elveda, şimdi ayrılık vakti !

Ah, benzim atardı adını anınca !

Artık ne hevesim kaldı ne korkum; 

Bir daha yaslanmak istemiyorum, 

Cehennem azabı o zalim bağrına

Kumsalin tatlı yeli akıyor içime, 

Ben çok mutluyum senden uzak !

Ve o hüzün kokulu saçların, artık 

Gölge yapmayacak hayallerime 

1803

Villers de L'lsle-Adam

Çeviren: Yakup Yaşa