Şarkılar Kitabı

— 1 —
Karanlık hayatımda çok önce
Parıldayan tatlı yüz,
Yitti gitti şimdi
Dört yanım gece.
Karanlıkta çocuklar
Gönülleri daralınca,
Bastırmak için korkuyu
Türkü söyler yüksek sesle.
Ben de çılgın bir çocuğum.
Sesim neşeli değilse de
Türküler çağırdım karanlıkta,
Korkumdan kurtuldum.


— 2 —
Öylesine üzgünüm,
Bilmem ki neye yormalı;
Hiç aklımdan çıkmayan
Eski bir masaldan olmalı.
Durgun yavaş akıyor Ren,
Hava serin, kararmak üzre;
Doruğu tepenin
Parlıyor akşam güneşinde.
Oturmuş yukarda
Güzeller güzeli bir peri;
Altın saçlarını tarıyor,
Işıl ışıl süsleri.
Bir yandan şarkı söylüyor.
Elinde altın tarağı;
Sesi öylesine güzel,
Öylesine tatlı.
Küçük teknesinde kayıkçı
Büyülenmiş, çılgın;
Tepede gözleri,
Değil farkında, kayaların.
Yuttu dalgalar kayıkçıyı,
Sandal battı;
Söyledi o şarkıyı,
Bunu Lorelei yaptı.


— 3 —
Kalbim üzgün, kalbim,
Oysa pırıl pırıl mayıs;
Yukarda, eski hisarın orda
Duruyorum ıhlamura yaslanmış.
Akıyor durgun, sessiz
Mavi dere, aşağıda;
Sandalda bir oğlan.
Ağzında ıslık, elinde olta.
Karşıda cana yakın,
Küçük, renkli görüntüler:
Evler, bahçeler, insanlar
Öküzler, çayırlar ve orman.
Çamaşır yıkayan hizmetçiler
Koşuşuyor çayırda;
Değirmen çarkından uçuşuyor elmaslar,
Uzak uğultusu kulaklarımda.
Gri, eski kulenin yanında
Bir nöbetçi kulübesi;
Gidip geliyor önünde
Bir er, kırmızı ceketli.
Selâm duruyor, omuzluyor,
Oynuyor tüfeğiyle,
Parlıyor güneşin kızılında silâh —
Ah, beni öldürseydi!


— 4 —
Ormanda dolaşıyor, ağlıyorum,
Ardıç kuşu yüksekte;
Sekiyor, ötüyor inceden:
— Neyin var, neden dertlisin?
Kız kardeşlerin kırlangıçlar
Söyler bunu, yavrum;
Ne güzel yerde yuva kurmuşlar:
Penceresinde sevgilimin.


— 5 —
Gece nemli, fırtınalı,
Gökte yok yıldız;
Hışırdayan ağaçlar, ormanda
Dolaşıyorum, yalnız.
Uzakta titrek bir ışık:
Issız kolcu kulübesi.
Gitmek istemiyorum,
Kasvetli içerisi.
Kör nine oturmuştur
Meşin koltuğuna gene;
Konuşmaz hiç, korkunç,
Benzer heykele.
Gezinir homurdanarak,
Kızıl saçlı oğlu adamın;
Fırlatır tüfeğini duvara.
Güler alaycı, kızgın.
Çıkrık önünde güzel kız
Islatır ipliğini gözyaşı:
Babasının köpeği iniler, sokulur,
Dizlerine sürünür başı.


—6 —
Ailesine sevgilimin
Rasladım yolculukta;
Sevindiler beni görünce
Küçük kardeş, anne, baba.
Sordular hatırımı: Nasılsın?
Eklediler sonra:
“ Hiç değişmemişsin,
Yüzün biraz solgun ama!”
Halaları, yengeleri sordum,
Bir sürü tanıdıkları;
Sonra minik köpeği,
Ne de sevimli havlardı.
Evlenmiş sevgilimi
De sordum bir ara:
Cevap verdiler sevinçli:
— Çocuğu oldu yakında.
Candan kutladım
Sesim fısıltı halinde.
Çok selâm söyleyin,
Tebrikler benden de.
Söze karıştı küçük kız:
— Ne güzeldi köpeğimiz, minik,
Büyüdü, kudurdu sonra,
Ren nehrine attık.
Hele güldüğü zaman,
Sevgilime benziyordu kardeşi;
Gözleri beni perişan eden
Tıpkı onun gözleri.


— 7 —
Balıkçı kulübesi yanında
Oturmuş, denize bakıyorduk;
Akşam sisleri
Göğe yükseliyordu.
Fener kulesinde
Yandı ışıklar;
Enginde, uzaktan
Bir gemi daha göründü.
Konuştuk fırtınadan, kazalardan,
Gemicilerin gökle su,
Sevinçle korku.
Arasında yaşadıklarından.
Konuştuk uzak kıyılardan,
Güneyden, kuzeyden.
Garip milletler,
Garip âdetlerinden.
Hoş kokular, parıltılarla Ganj,
Kocaman ağaçlar tomurcuk içinde,
Güzel sessiz insanlar diz çökmüş,
Lotüs çiçekleri önünde.
Kirli pasaklı Laponlar,
Yassı kafa, yayvan ağız, bodur;
Bir ateş çevresine çömelmiş,
Balık kızartır, bağrışıp durur.
Dinliyordu kızlar merak içinde,
Derken herkes sustu;
Gözden kayboldu gemi,
Karanlık bastı.


— 8 —
Dilber balıkçı kızı,
Çek kıyıya sandalı;
Elin elimde
Gel otur yanıma.
Koy kalbime başçağızım,
Telâşlanma, korkma;
Azgın denize her gün
Güveniyorsun ya!
Çalkanır, kabarır, yatışır,
Kalbim de denize benzer;
Onun da derinlerinde
Güzel güzel inciler.


— 9 —
Ay doğdu,
Dalgalarda ışınları;
Kollarımda sevgilim,
Kalbimizde çalkantı.
Dinleniyorum kumsalda,
Kollarında sevgilimin;
Bir şey mi duydun rüzgârda,
Ürperdi beyaz elin?
İşittiğin rüzgâr değil,
Deniz kızlarının şarkısı;
Kardeşlerimdi onlar,
Deniz çekip aldı.


— 10 —
Ayaklarında rüzgârın
Beyaz su pantolunu!
Kamçılıyor dalgaları azgın;
Kükrüyor, köpürüyor dalgalar.
Kararmış gökten boşanır
Sağnak halinde yağmur;
Sanki koca gece
Boğmak ister kocamış denizi.
Direğe tutunmuş martı,
Kısık çığlıkları;
Ürkmüş, kanat çırpıyor,
Sesinde felâket haberi.


— 11 —
Islık çalıyor, uğulduyor, gürlüyor,
Hora tepiyor fırtına;
Haydaa! Zıplıyor küçük gemi!
Katıldı gece de bu taşkınlığa.
Kuduran deniz şimdi
Sularla oluşmuş canlı bir dağ;
Burda siyah bir uçurum,
Yüksek beyaz bir kule orada.
Küfürler, kusmalar, dualar
Kamaradan taşmakta dışarı,
Sım sıkı yapıştım direğe,
Ah, evde olmak vardı!


— 12 —
Karanlık çöküyor, akşam,
Sis kaplıyor denizi;
Dalgalarda esrarlı bir hışırtı,
Bir beyaz kabarma sularda.
Çıkıyor ortaya deniz kızı,
Geliyor kumsalda yanıma;
Dolgun göğüsleri apak
Taşmış tül giysilerinden.
Kucaklıyor, sıkıyor kollarında
Acıtır gibi, beni —
Eziyorsun âdeta,
Güzel su perisi!
Sıkıyorum kollarımda
Ezer gibi seni;
Çok soğuk bu akşam,
Isınayım sana sarılayım da!
Ay bakıyor gittikçe solgun
Alaca bulutlar arasından;
Güzel su perisi
Gözlerin bulanıyor, yaşarıyor!
Bulanmıyor, yaşarmıyor gözlerim,
Zaten bulanıktı, yaşlıydı;
Çünkü denizden çıkarken
Bir damla su kaçtı.
Martıların çığlığı, ve deniz
Kabarıyor, çatlıyor kayalarda —
Güzel su perisi,
Kalbin çarpıyor çılgınca.
Kalbim çılgınca çarpıyor,
Çarpıyor çılgınca;
Sevgili insanoğlu,
Candan vuruldum sana!


— 13 —
Geçtikçe sabahları
Evinin önünden yavrum,
Penceredeysen eğer
Sevinçten uçar gönlüm.
Merakla bakar bana
Koyu kahve rengi gözlerin:
Hasta, yabancı adam.
Neyin var, kimsin?
Ben bir Alman şairi,
Bütün Almanyada meşhur;
En değerli isimler söylenince
İçlerinde benimki de bulunur.
Neyim mi var, küçük kız,
Almanyada çoklarında olan şey:
En ağır acılar söylenince
İçlerinde benimki de bulunur.


— 14 —
Engine doğru parlayan deniz
Akşamın son ışınlarında;
Konuşmadan oturuyorduk ıssız
Balıkçı kulübesi yanında.
Uçuşurken martılar
Sis çıktı, sular kabardı;
Tatlı gözlerinden
Sızarken gözyaşları.
Gördüm, düştü ellerine damlalar,
Diz çöktüm önünde;
İçtim beyaz avucundan,
Silindi gözyaşları.
O gün bugün eriyor gövdem,
Ölüyor ruhum, özlemler içinde —
Mutsuz kadın beni
Gözyaşıyla zehirledi.


 —15 —
Orda, o tepede
Hoş, zarif bir şato;
Üç güzel genç kız,
Aşkı onlardan tattım.
Öptü beni cumartesi Jette,
Pazar günü Julia,
Pazartesi Kunigunde
Boğuyordu az daha
Üç kızlar şatosunda
Salıya şenlik vardı;
Geldiler konu komşu
Hepsi atlı arabalı.
Ya ben, çağrılmadım ben,
Ayıp ettiler doğrusu!
Fısıldaştı hala, yeğen
Güldüler sezip durumu.


— 16 —
Enginde, ufukta
Sisli bir görüntü:
Kuleleriyle şehir
Akşam şafağına büründü.
Yaslı suda nemli rüzgâr,
Oynaşır menevişleri:
Kayıkçı kürek çekiyor
Üzgün, dertli.
Doğruluyor bir daha yerinden,
Gösteriyor sevgilimi,
Işınlar saçarak güneş,
Nerde yitirdiğimi.


— 17 —
Koca, esrarlı şehir
Selâm sana;
Sevgilimi bir zaman
Basmıştın bağrına.
Kuleler, kapılar, söyleyin
Hani nerde gülüm benim?
Göz kulak olun demiştim,
Hani nerde emanetim?
Kulelerin ne suçu var,
Kımıldayamazlardı yerlerinden;
Valizler kutularla sevgilim
Şehirden kaçarken.
Kapılar, ama onlar
Bıraktılar gitsin, sessizce;
Bir kapı her zaman boyun eğer,
Bir deli kız ona açıl deyince.


— 18 —
Gene eski yolumdayım,
Dost, âşinâ caddeler;
Derken sevgilimin evi...
Yok içinde kimseler.
Bu yollar ne darmış meğer,
Ne berbat şu kaldırım!
Çökecek başıma evler...
Kaçar gibi uzaklaştım.


— 19 —
Girdim o salonlara, bir zamanlar
Bağlılık yeminleri etmişti;
Sürünüyordu yılanlar
Gözyaşları dökülen yerlerde şimdi.


— 20 —
Sessiz gece, dinleniyor sokaklar.
Sevgilim şu evde otururdu;
Yerinde duruyor ev,
O gideli çok oldu.
Sokakta biri, gözleri göğe çevrili,
Uğuşturuyor ellerini, acısından;
Bana kendi yüzümü gösteriyor ay:
Ürperiyorum yüzüne bakarsam.
Aşkın acılarına niçin özenirsin,
Ey benim benzerim, solgun delikanlı!
Geçmişte bazı geceler
Ben burda kıvranmadım mı?


— 21 —
Biliyorsun daha sağım,
Nasıl rahat uyursun?
Tutacak gene öfkem,
Zincirimi kıracağım.
Bilir misin o eski şarkıyı:
Gelir hani ölü genç,
Alır gider mezarına
Sevgilisini, gece yarısı.
İnan bana, sevda gülüm,
Güzeller güzelim, sen:
Yaşıyorum, daha da güçlüyüm
Bütün ölülerden!


— 22 —
Uyuyor odasında genç kız,
Çekingen bakıyor ay, içeri;
Derken bir vals melodisi gibi
Şarkı, çalgı sesleri.
Pencereden bakayım,
Kimdir rahatımı bozan?
Bir iskelet, aşağıda
Şarkı söylüyor, çalıyor keman:
“Bir dans vadetmiştin bana,
Nerde verdiğin söz, tutmamak olmaz!
Mezarlıkta bir balo var bugün,
Gel gidelim, dans edelim biraz!"
Kız kaptırmış kendini.
Çekiyor onu bir kuvvet;
Şarkı söyleyip keman çalarak
Yürüyor önünde iskelet.
Çalıyor, hopluyor, zıplıyor,
Selâmlar dağıtıyor bir kuru kafa;
Takırdıyor kemikleri,
Ürpertiyor, ürkütüyor ay ışığında.


— 23 —
Karanlık rüyalar görüyordum,
Gözlerim resmine saplanmıştı;
Sevgili yüzü çok hoş
Canlanmaya başladı.
Dudakları çevresinde
Tatlı bir gülüş belirdi;
Sanki hüzün yaşlarıyla
Parlıyordu gözleri.
Aktı yanaklarıma yaş,
Gözlerimden benim de —
Ah, hiç inanamıyorum
Seni yitirdiğime.


— 24 —
Ben mutsuz Atlas! Taşımak zorundayım
Acılar dünyasını sırtımda;
Yüklenmişim katlanılmaz şeyi,
Kalbim kopacak âdeta.
Ey mağrur kalp, sen istedin!
Mutlu olmak diledin, sonsuz mutlu,
Ya da mutsuz alabildiğine, ey kalp!
İşte buldun mutsuzluğu


— 25 —
Yıllar gelip geçiyor,
Soylar mezara göçüyor;
Benim kalbimdeki sevgiyse
Duruyor olduğu gibi.
Bir daha görseydim seni,
Önünde diz çökseydim,
“ Madam, sizi seviyorum!"
Deseydim, ölseydim!


— 26 —
Bir düş gördüm: parıldayan
Ay ve yıldızlar üzgündü;
Çekti beni bir el, uzaklara
Sevgilimin şehrine götürdü.
Evinin önüne vardım,
Öptüm taş basamakları:
Değmişti etekleri kaç kez,
Değmişti minik ayakları.
Çok soğuktu taşlar,
Uzundu, soğuktu gece;
Bakıyordu ay-parlak
Solgun bir yüz pencerede.


— 27 —
Ne ister benden
Gözümde bu tek damla?
Karartıyor bakışımı,
Eski günlerden kalma.
Pırıl pırıl kardeşleri vardı,
Aktı gitti hepsi,
Acıların!, sevinçlerimle
Gecede, rüzgârda.
Acıları, sevinçleri
Kalbime gülümsemişlerdi
O mavi yıldızlar
Sis gibi onlar da eridi.
Aşkım, aşkım da boş bir soluk
Gibi dağıldı gitti;
Ey geçmişten kalan tek damla
Sen de ak git haydi!


— 28 —
Güzün solgun yanmayı
Bakıyor bulutlardan;
Kilise mezarlığında sessiz,
Rahip evi, bir başına.
Anne, İncil okumakta,
Oğul dalmış, ışıkta gözleri,
Uykulu geriniyor abla,
Konuşuyor kız kardeşi:
"Allahım, geçmiyor günler,
Burası ne de ıssız!
Birini gömmeye geliyorlar,
Bir şeyler görüyoruz.”
Anne, gözleri kitapta: "Yanılıyorsun,
Yalnız dört kişi öldü
Mezarlık kapısı yanına
Babanı gömdük gömeli."
Esniyor büyük kız:
"Yanınızda açlıktan ölmek —
Konta gideceğim yarın,
Tutkundur o, zengindir pek.”
Başlıyor oğlan gülmeye:
“ Meyhanede üç avcı zilzurna,
Altın yapıyorlar.
Öğretecekler bana da.”
Anne, oğlanın zayıf yüzüne
Doğru sallıyor İncil’i:
“Allahtan korkmaz, utan.
Gidip haydut mu olacaksın!”
Pencerede bir tıkırtı.
Bir el, bir şey hatırlatmada:
Dışarda siyah cübbesiyle
Ölü baba.


— 29 —
Hava pek berbat:
Yağmur, kar, fırtına;
Oturmuş, karanlığa bakıyorum
Pencere kenarında.
Derken belirdi bir ışık,
Yürüyor yavaş, titrek
Bir annecik, elinde fener,
Geçiyor sokağı sallanarak.
Un, yumurta, yağ
Aldı her halde,
Sevgili yavrusuna
Çörek yapacak.
Kız evde uzanmış koltuğa,
Kırpıştırır ışığa uykulu gözlerini;
Dalgalanır tatlı yüzünde
Saçları altın rengi.



— 30 —
Aşkın acılarında
Helâk oluyormuşum,
Başkaları gibi ben de
İnandım sonunda buna.
İri gözlü bebeğim
Sonsuz sevdiğimi seni,
Aşkın kalbimi kemirdiğini
Sana her zaman söyledim.
Ama yalnızken konuştum
Bunları, ıssız odamda;
Sustum ah her zaman,
Seninle olunca.
Kötü ruhlar vardı
Bağlayan ağzımı;
Benim mutsuzluğum ah,
Onlar yüzünden şimdi.


— 31 —
Beyaz zambak parmakların
Öpebilsem bir daha,
Sıksam kalbimde, sessiz ağlayışlar
İçinde erisem gitsem sonra!
Duru menekşe gözlerin
Gece gündüz karşımda.
Bu tatlı mavi bilmecenin anlamı?
İçimde bir tasa.


— 32 —
Tutkunluğuna
Hiç mi bir şey demedi?
Aşkına bakışlarıyla
Hiç mi karşılık vermedi?
Gözlerine baktın da kızın
Hiç mi ruhuna inemedin?
Aziz dost, böyle işlerde
Hani eşek de değilsin!


— 33 —
Karşılıklı sevda; ama ikisi de
Gizledi ötekinden;
Bakıştılar haince
İçin için erirlerken.
Ayrıldılar, düşte gördüler
Ara sıra birbirlerini;
Farkında değildiler,
Çoktan ölmüşlerdi.


— 34 —
Size acılarımdan dert yanınca
Esnediniz, hiçbir şey demediniz;
Onlardan zarif şiirler çıkarınca
Övdünüz, iltifatlar ettiniz.


— 35 —
Şeytanı çağırdım, geldi,
Seyrettim hayranlıkla;
Ne çirkindi, ne kötürüm,
Sevimli, hoş bir adam,
Ömrünün en parlak yıllarında,
Candan, nazik, görmüş geçirmiş.
Usta bir diplomat,
Dinden, devletten konuşması yaman.
Solgun biraz, buna da şaşılmaz:
Sanskritçeyi ve Hegel’i öğreniyordu.
En sevdiği şair Fouque imiş hâlâ.
Artık eleştirmeyle uğraşmayacakmış,
Bırakmış bu işi tamamen
Nineciği Hekate’ye
Benim hukuk çabalarımı övdü,
O da uğraşmış eskiden.
Dostluğumdan pek memnunmuş;
Başını salladı, sordu bir ara:
Biz sizinle daha önce
İspanyol elçiliğinde tanıştık galiba!
Anladım, eski ahbabım,
Yakından yüzüne bakınca.


— 36 —
İnsanoğlu, şeytanla alay etme,
Kısadır ömrün yolu,
Ebedî lânetse
Ne hayal, ne kuruntu.
İnsanoğlu, öde borçlarını,
Uzundur ömrün yolu,
Arada borç ver, ödünç ver gene,
Hep verdiğin gibi.


— 37 —
Doğudan gelen üç kutsal kıral,
Sordular köylerde, kentlerde:
“ Bethlehem'e nereden gidilir,
Ey oğullar, ey kızlar?”
Ne gençler biliyordu, ne ihtiyarlar,
Kırallar yollarına devam ettiler;
Altın bir yıldızın peşinden gittiler:
Işıl ışıl gökte parlıyordu.
Yusuf'un evinin üzerinde
Durdu yıldız, kırallar içeri daldılar;
Dana böğürüyor, bebek bağırıyordu,
İlâhiler okudu üç kutsal kıral.


— 38 —
Yavrucuğum biz çocuktuk,
Küçük, şen iki çocuk;
Girerdik tavuk kümesine,
Samanlara sokulurduk.
Öterdik horozlar gibi,
Gelip geçenler
Duyunca sesimizi
Öten horoz sanırlardı.
Avlumuzdaki sandıklara
Sererdik bir güzel yaygı,
Dayardık döşerdik,
Evimizdi orası.
Yaşlı kedisi komşunun
Misafir gelirdi sık sık;
Buyurun, oturun, hoş geldiniz!
İltifatlar ederdik.
Sorardık hatırını.
Dostça ağırlardık;
O gün bugün birçok yaşlı kediye
Aynı şeyi yaptık.
Oturur, konuşurduk
Görmüş geçirmiş ihtiyarlar gibi;
Dert yanardık: Bizim zamanımızda
Her şey ne kadar iyiydi!
Muhabbet, sadakat, din iman
Kalmadı artık dünyada;
Kahve ateş pahası,
Kimde var ki para! —
Geçti gitti çocuk oyunları,
Her şey geçti gitti —
Para, dünya, o günler,
İman, sadakat, sevgi.


— 39 —
Kalbim daralmış, özleyerek
Anıyorum geçmiş zamanı;
Ferahtı henüz dünya,
İnsanlar rahat yaşardı.
Şimdi her şey alt üst sanki,
Bir eziklik, bir çöküntü!
Tanrı öldü yukarda,
Şeytan aşağıda ölü.
Kasvetli, bulanık her şey,
Soğuk, çürük, karman çorman;
Birazcık sevgi de olmasa
Ne yapardı insan?


— 40 —
Ay karanlık bulutlardan doğru
Pırıl pırıl süzülürken,
Aydın bir görüntü karşımda
Karanlık geçmişlerden.
Herkes güvertedeydi,
Gidiyorduk Ren’de gururlu;
Yaz yeşili kıyılar
Akşam güneşinde ışıldıyordu.
Oturmuştum düşünceli, güzel-şirin
Bir hanımın ayakları dibinde;
Oynaşırken altın kızılı güneş
Solgun sevimli yüzünde.
Lavtalar çalıyor, gençler
Şarkı söylüyordu, sevinçli;
Açıldı ruhlarımız,
Gök mavileşti.
Bir masalda gibi geçiyordu
Dağlar, şatolar, orman, vadi —
Parlar gördüm o güzel kadının
Gözlerinde ben bütün bunları.


— 41 —
Sevgilimi gördüm düşümde,
Yılgın, çileli bir kadın;
Solmuş çökmüş, eskiden
Benzeriydi baharın.
Bir çocuk kucağında,
Birini elinden tutmuştu;
Üstünde başında, bakışlarında
Belliydi kederi, yoksulluğu.
Kaykıla doğrula çarşıdan geçiyordu,
Birden beni gördü, baktı yüzüme;
Ona şunları söyledim,
İçim acıyla doldu:
"Gel, evime gidelim,
Bak, solgunsun, hasta...
Çalışır ederim,
Yer, içersin yanımda.
Çocuklara da bakarım,
Ne aç korum, ne açık;
Ama önce seni düşünmeliyim,
Zavallı, talihsiz çocuk!
Seni sevmiş olduğumu
Söylemem hiç sana,
Ancak öldüğün vakit
Ağlarım mezarında.’'

— 42 —

Aziz dost! Neye yarar,

Boyuna söylersin, bu beylik şarkı?

Hep kuluçkada mı olacaksın,

Altında eski sevda yumurtaları?

Ah bu sürekli gözetleme!

Çatlar kabuklar, civcivler çıkar,

Cik cik, kanat çırpar, uçuşurlar, ve sen

Kapatırsın onları bir kitapçık içine.

— 43 —

Sabredin,

Eski kederlerin ezgilerinden

Bazıları duyuluyorsa hâlâ

En yeni şarkılarda.

Bekleyin, erir gider zamanla

Acılarımda yankı, ve açar

İyileşmiş kalplerde yeniden

Şarkılardan bir bahar.

— 44 —

Kullanıp aklımı, bütün çılgınlıklardan

Vakti artık, kurtulmanın;

Bir aktör oldum bunca zaman,

Seninle komedi oynadım.

Gösterişli kulisler boyalıydı

Eski, romantik stilde;

Şövalye pelerinim sırmalı

Duygularım pek ince.

Saçma sapan çocukluklardan

Artık arınıyorum ya,

İçimde gene de mutsuzluk,

Şimdi de komedi oynuyorum âdeta.

Allahım, geçenleri içimden,

Varmadan bilincine, şaka gibi söyledim;

Ben kendi bağrımdaki ölümle boğuşurken.

Ölen savaşçı rolündeydim.

— 45 —

Kıral VVisvvamitra’da

Ne dur var, ne durak;

Savaşır, çile çeker, niyeti

W asischta’nın ineğini almak.

Ah, kıral Wiswamitra,

Öküzsün sen, öküzün biri!

Savaşlar, çileler, bunca eziyet

Bir inek için, öyle mi?

— 46 —

Üzme kendini, kalbim,

Katlan kaderine;

Kışın senden aldığını

Bahar verir gene.

Güzel daha bu dünya,

Şurda ne kaldı?

Durma sev, kalbim,

Her hoşlandığını.

— 47 —

Sen bir çiçeği andırıyorsun,

Güzel, temiz ve duru;

Ne zaman baksam sana,

Kalbim hüzünle dolu.

Koysam ellerini başına,

İçimde dua eden bir duygu;

Tanrı bağışlasın seni

Güzel, temiz ve duru.

— 48 —

Yavrum, bu senin felâketin olurdu;

Sevgili kalbinde benim için

Parlamasın aslâ aşk ateşi.

Diye çalıştım doğrusu.

Ah, pek de kolay başardım diye bunu,

İçimde ince bir hüzün;

Bazan düşünürüm hani,

Beni hiç mi sevemezsin?

— 49 —

Gece yatağa girerim,

Düşer başım yastığa;

Sevimli tatlı görüntü

Belirir karşımda.

Rahat uyku gözlerimi

Kapar kapamaz daha,

Girer düşlerime

Bu hayal, yavaşça.

Sabahları rüya ile beraber

Eriyip gitmez hem öyle;

Kalbimde bu sefer,

Bütün gün gene benimle!

— 50 —

Minik ağzı kırmızı,

Tatlı, aydınlık gözleri;

Sevgilim, küçüğüm,

Düşünüyorum hep seni.

Ne uzun kış akşamı!

Yanında olsam, yanına otursam

O küçük, âşinâ odada

Sohbet etsem seninle!

İsterdim dudaklarıma bastırmak

Narin, beyaz ellerini;

Islatmak gözyaşımla

Narin, beyaz ellerini.

— 51 —

Kar yığılsın dışarda,

Kopsun bora, fırtına,

Takırdasın pancur, cam,

Ne yerinme, sızlanma...

Sevdiceğlm kalbimde,

Gönlümde bahar sevinci.

— 52 —

Kimi Meryem'e hayran,

Kimi ermişlere;

Güzel güneş, yalnız sana

Tapmak isterim bense.

Öp beni, şâd et beni,

Kızların içinde en güzel güneş,

Güneşin altında en güzel kız,

Lütfeyle, kerem eyle!

— 53 —

Solgun yüzüm sana duyurmuyor mu

Aşk yüzünden çektiğim acıları?

Sanki mağrur ağzımdan beklediğin.

Bir yalvarma çığlığı.

Ah, öyle onurlu ki bu ağız,

Öper, şakalaşır sade;

Eğlenir, takılır, alay eder

Ölürken ben ıstıraplar içinde.

— 54 —

Aziz dost, âşıksın,

Çilesinde yeni acıların;

Kararırken kafanın içi,

Aydınlanmada kalbin.

Aziz dost, âşıksın,

İtiraftan kaçınsan da,

Görüyorum bağrındaki yangın

Gömleğinden dışa vurmada.

— 55 —

Seninle olmak istedim,

Yanında dinlenmek;

Çok işin varmış,

Bırakıp gittin.

Dedim ki: “ Ruhum,

Kalbim senin tamamen!”

Kahkahayla güldün

Bir reverans yaparak.

Çoğalttın daha da

Duyduğum acıyı, aşktan;

Çok gördün sonunda

Bir veda öpücüğünü.

Yok, öldürmem kendimi,

Pek kötü bile olsa durum!

Evvelce de geçti bunlar,

Benim başımdan, gülüm!

— 56 —

Gözlerin safir senin,

Şirin, baygın gözlerin,

Ah, üç kez mutludur o adam,

O gözler sevgiyle selâmladıysa.

Pırlantadır kalbin senin,

Soylu ışınlar yansıtan.

Ah, üç kez mutludur o adam,

Işıkları sevginin, ona yansıdıysa.

Yakuttur dudakların senin,

Olamaz daha güzelleri.

Ah, üç kez mutludur o adam,

O dudaklar seni sevdim dediyse.

Tamsam o bahtiyar adamı,

Ah, bir bulsam,

Yeşil ormanda yalnız her halde

Olurdu mutluluğundan.

— 57 —

Sevda sözleriyle yalandan

Kalbine bağladım kendimi;

Dolandım kendi ipliklerime,

Şaka ciddîye döndü.

Çok haklısın gerçi,

Eğlenerek uzaklaşırsan benden;

Yaklaşır cehennemin güçleri,

Kıyarım canıma, cidden.

— 58 —

Dünya da, hayat da kırık kopuk —

Bir Alman profesöre gideyim bari.

O bilir hayatı birleştirmeyi,

Akla yakın bir sistem çıkarır sonra,

Başında takye, sırtında hırka,

Tıkar, yamar dünyadaki delikleri.

— 59 —

Kafa yordum uzun zaman,

Ölçtüm biçtim gündüz gece;

Bana bu kararı aldıran,

Güzel gözlerin, ne çare.

Baygın, zeki gözlerinin

Parladığı yerdeyim —

Hiç aklıma gelmezdi

Tekrar seveceğim!

— 60 —

Bu gece onlarda toplantı var,

Evleri ışık içinde.

Aydınlık pencerede, yukarda

Kımıldayan bir gölge.

Bir başıma, karanlıkta, aşağıda,

Görmüyorsun beni;

Bakman imkânsız daha da

Karanlık kalbimden içeri.

Yaslı kalbim seviyor seni,

Seviyor ve parça parça

Titriyor, kanıyor

Sen görmüyorsun hâlâ.

— 61 —

Bütün çektiklerim

Tek söze dökülseydi,

Şen rüzgâr güle oynaya

Alıp götürseydi.

Acı dolu o sözü

İletseydi rüzgâr sana;

Duysaydın her saat,

Duysaydın her yerde.

Yumunca uykulara

Geceleyin gözlerini;

En derin düşlerine,

Sözüm peşinden gelirdi.

— 62 —

İnciler, elmaslar,

İnsan ne dilerse hepsi elinde senin,

Gözlerin en güzeli sende —

Gülüm, daha ne istersin?

O güzel gözlerine bir ordu

Kurdum ben de şarkılardan,

Ölümsüz şiirlerdesin —

Gülüm, daha ne istersin?

O güzel gözlerinle

Ne çok acı çektirdin,

Öldürdün, bitirdin beni —

Gülüm, daha ne istersin?

— 63 —

İlk seven, mutsuz da olsa,

Bir tanrıdır bence;

İkinci kez sevenler,

Ümitsizse bu sevgi, aptaldır.

Ben böyle bir budala, karşılıksız aşka

Tutuldum yeniden;

Güneş, ay gülüyor, yıldızlar beraber,

Ben de gülüyorum — bir yandan ölürken.

— 64 —

Bana öğüt verdiler, akıl verdiler,

Şereflere, şanlara boğdular beni;

Bekle hele! dediler,

Sözde korudular beni.

Böyle koruyadursunlar,

Yetişmeseydi bir yiğit,

Destek olmasaydı bana,

Geberirdim açlıktan.

Mert adam! Aç bırakmadı beni!

Hiçbir zaman unutamam!

Ne yazık, öpmem imkânsız onu!

Ben’im çünkü bu adam.

— 65 —

Bu kibar gence

Hayran olunsa az ne kadar;

Sık sık ziyafet çeker bana

İstridye, şarap, likör.

Zarif ceket, pantolon mum gibi,

Daha da hoş kıravat;

Uğrar her sabah,

Hal hatır sorar bana.

Yaygın şöhretimden söz açar,

Zarifliğim, nüktelerim;

Hamarat, işgüzar

Hizmetime koşar.

Geceleri toplantılarda

Yüzünde hayranlık,

Kibar hanımlar önünde

Okur yüce şiirlerimi.

Ah ne bahtiyarlık,

Böyle bir genç bulmak hâlâ;

Gün gün iyiler

Yok olurken çağımızda.

— 66 —

Tanrı olmuşum düşümde,

Gökyüzüne kurulmuşum;

Çevremde melekler

Överler şiirlerimi.

Çil çil liralar isteyen

Pastalar yiyormuşum, şekerlemeler;

Âlâ içkiler içiyormuşum,

Yok hiç borcum kimseye.

Ama canım sıkılıyordu çok,

Yeryüzünde olsam diyordum;

Tanrı olmasaydım

Şeytan olurdum.

Sen uzun boylu melek Cebrail,

Düş yollara, var git,

Aziz dostum Eugen’i

Al getir gökyüzüne!

Kurullarda arama,

Şarap bardağı başındadır;

Kiliselerde arama,

Matmazel Meyer’in yanındadır.

Açtı kanatlarım melek,

Uçtu yeryüzüne doğru;

Buldu getirdi yukarıya

O haylaz dostumu.

Hey ahbap, tanrıyım ben, tanrı,

Yeryüzü benim emrimde!

Söylemez miydim sana, bir şeyler

Olacağım günün birinde!

Mucizeler yaratıyorum her gün,

Hayran ol, sen de seyreyle!

Eğlen, sevin bugün, bak

Berlin’i mutlu edeyim de!

Sokaklarda kaldırım taşları

Bölünsün ikiye,

Her taşta taze, parlak

Bir istridye.

Bir limon yağmuru, şebnem gibi

Serpilsin üzerlerine,

Aksın oluklardan

En âlâ Ren şarabı.

Ne kadar sevinir Berlin'liler,

Başlarlar atıştırmaya;

Sayın yargıçları mahkemenin,

Habire içerler.

Ne kadar sevinir şairler,

Bu şölen sofrasında tanrıların!

Teğmenler, subay adayları

Yalarlar sokakları.

Teğmenler, subay adayları

En akıllıları bunlar;

Her gün olmaz bugünkü mucize.

Diye düşünür dururlar.

— 67 —

Temmuzdu, ayrılmıştım sizden;

Geldim aylardan ocakta.

O zaman çok sıcaktı, siz sereserpe,

Şimdi üşüyorsunuz, donmuş hattâ.

Giderim gene yakında, ve dönerim yeniden;

Gene bulurum sizi; ne terli, ne üşümüş.

Yolum geçer yattığınız mezarlıktan,

Kalbim yoksul, perişan.

— 68 —

İtti güzel dudaklar, güzel kollar itti,

Sarmışken sım sıkı, uzağa beni!

Bir gün daha kalmak isterdim, atlarıyla

Posta tatarı çıkageldi.

Hayat budur, yavrum! Feryattır boyuna,

Vedalaşmadır, ayrılıştır sürekli!

Koparıp atmadı mı kalbimi kalbin,

Alıkoyabildi mi gözlerin beni?

— 69 —

Bütün gece ışıksız

Posta arabasında yol aldık,

Yaslanarak birbirimize

Gülüştük, şakalaştık.

Sabah, yavrum, bir de baktık

Aşk, gözleri kör o yolcu

Oturmuyor mu aramızda,

Şaşırdık, kaldık.

— 70 —

Hay Allah, nereye yerleşti

Bu çılgın âşifte;

Söverek yağmura yağışa

Koşuyordum şehrin sokaklarında.

Meyhane meyhane

Arandım durdum,

Kaba saba garsonlara boş yere

Bir bir sordum.

Derken onu pencerede gördüm,

El etti, çağırdı, gülüşü mutlu.

Kızım, ben nerden bilirdim senin

Bu şahane otelde olduğunu?

— 71 —

Esrarlı rüyalar gibi

Evler uzun bir sıra;

Sessizce yürüyorum,

Sarılmışım paltoma.

Katedral kulesinde saat

Demin vurdu on ikiyi;

Hoşluğu, güzelliği, öpüşleriyle

Bekliyor beni, sevgili.

Yol arkadaşımdı ay,

Fenerim oldu dostça;

İşte evinin önündeyim,

Sevinçle seslendim yukarıya:

“Çok teşekkür, eski dost

Aydınlattın yolumu;

Seni fazla tutmayayım,

Götür başka yerlere nurunu!

Bulursan bir sevdalı,

Dertli bir aşk garibi.

Var git onu teselli et,

Eskiden beni ettiğin gibi.”

— 11 —

Evlendik, diyelim karımsın,

Herkes kıskanır seni;

Zevkler, hazlar, güzelim,

Geçer günlerin sevinçli.

Diyelim şirret çıktın,

Sabırla katlanırım;

Ama şiirlerimi beğenmezsen,

Senden ayrılırım.

— 73 —

Akpak omuzlarına

Yasladım başımı,

Gizlice dinleyebilirim

Kalbinin özlemini.

Mavi üniformalı süvari erleri

Eorular çalarak giriyorlar kapıdan;

Canımın içi sevgilim

Yarın ayrılacak benden.

İstersen yarın bırak beni,

Bugün henüz benimsin ya;

İki kat mutlu olayım

O güzel kollarında.

— 74 —

Mavi üniformalı süvari erleri

Borular çalarak çıkıyorlar şehirden;

İşte geldim, sevgilim, getirdim sana

Bir gül demeti.

Bir patırtı, bir kıyamet!

Bir felâket, savaş kıtaları!

Hattâ senin küçük kalbinde

Kimler konaklamadı!

— 75 —

Ben gençlik yıllarımda da

Aşk ateşinden

Çektim bazı acılar.

Fakat odun pahalıdır,

Ve ateşin sönmek istemesi

İnan ki, iyidir.

Düşün bunu, genç güzel kız,

Bırak aptalca ağlamayı,

Aşkın saçma kaygılarını bırak.

Hayatın kurtuldu ya.

Unut eski sevdayı,

İnan ki, kollarımda.

— 76 —

Gerçekten düşman mısın bana böyle,

Değiştin mi büsbütün sahi?

Herkese söyleyeceğim,

Bana ettiklerini.

Ah ey nankör dudaklar

Nasıl kötülersiniz,

Sizi o günlerde

Aşkla öpen birini?

— 77 —

Ah, gözler o gözler gene,

Bir zamanlar selâmlardı beni candan;

Dudaklar o dudaklar,

Hayatımı tatlandıran.

Ses de o ses, bir zaman

Doyamazdım duymaya!

Yalnız, ben eski ben değilim,

Değişmiş döndüm yurduma.

Beyaz, güzel kollarla

Sarılm ış sım sıkı, sevdalı

Yatıyorum şimdi onun yanında

Neşesiz, tasalı.

— 78 —

Siz beni binde bir anladınız,

Ben de öyle, çok az, sizi;

Çirkeflerde buluştukça yalnız,

Anlıyorduk hemen birbirimizi.

— 79 —

Hadımlar beğenmediler

Ben şarkıya başlayınca;

Sızlandılar, dediler:

Senin sesin kalın, kaba.

Nazlı, sırça, incecik

Seslerini yükselttiler;

Kristal gibi ezgiler

Söylediler nazik, kibar.

Aşk özlemlerini şakıdılar,

Aşkı, boşalısları;

Sanat hazzıydı bu, bayanlardan

Aktı sel gibi gözyaşları.

— 80 —

Salamanca surlarında

Hava yumuşak, ılık;

Yanımda sevgili Donna,

Yaz akşamı geziyorduk.

Güzelimin ince beline

Kemer olmuş kolum benim;

Göğsünün mağrur dolgunluğu

Üzerinde mutlu elim.

Esti geldi ıhlamurlardan

Çekingen bir mırıltı, ne çare;

İlerde değirmenin deresi

Korkulu hayaller fısıldadı kalbe:

"Ah, Sennora, bir sezgi:

Gün gelir, sürerler beni buradan;

Salamanca surlarında

Biter gezintiler o zaman.”

— 81 —

Komşumdur Don Henriquez,

Güzel Adam da derler ona;

Yan yana odalarımız,

İnce bir duvar arada.

Salamanca hanımları hayran:

Mahmuz şakırdatarak, bıyık burarak,

Yanında köpekleri

Caddelerden geçtikçe o.

Ama sessiz akşam saatleri

Kapanır odasına bir başına,

Gönlünde tatlı hayaller

Ellerinde gitar.

Tıngırdatır telleri titreyerek,

Dalar hülyalarına —

Gitar gıcırtıları, sayıklamalar

Bir mahmurluk verir bana.

— 82 —

Daha ilk bakışmada sesinden, gözlerinden

Kanın kaynadı bana, anladım;

Annen olmasaydı, zalim annen,

Hemen öpüşürdük sanırım.

Yarın gene bu şehirden ayrılırım,

Savuruyor kader beni oradan oraya;

Ben giderken pencereden bakar kumralım,

Ben de onu selâmlar, bakarım yukarıya.

— 83 —

Güneş doğdu dağların ardından,

Kuzu çıngırakları, uzakta;

Sevgilim, kuzucuğum, güneşim, mutluluğum

Görseydim seni bir daha!

Umarak, aranarak bakıyorum yukarıya —

Buralardan gidiyorum, hoşça kal, yavrum!

Boşuna! Kımıldamıyor perdeler;

Uyuyor — görür mü ki beni rüyasında?

— 84 —

Halle'de pazar yerinde

İki büyük aslan.

Ah yazık, sizi nasıl

Uysallaştırdılar!

Halle’de pazar yerinde

Dev gibi bir adam.

Elinde kılıcı, kımıldamıyor.

Taş kesilmiş korkudan.

Halle'de pazar yerinde

Bir koca kilise.

Genç yaşlı şehir halkı

Orada dua etmede.

— 85 —

Çökmüş yeşil çayırlara, ormana

Akşam karanlığı yazın;

Mavi gökten altın ay

Serpiyor nurların.

Ötüyor cırcırlar dere boyunda,

Sularda bir kıpırdanış;

Yolcu bir şıpırtı duyuyor,

Ve sessizlikte bir soluk alış.

Orda, yıkanıyor derede

Güzel peri bir başına;

Parıldıyor kolları, ensesi

Akpak, güzel, ay ışığında.

— 86 —

Çöktü yabancı yollara gece —

Kalbim hasta, ayaklarım yorgun;

Derken aktı sessiz bir rahmet gibi,

Tatlı ay, gökten senin nurun.

Tatlı ay, ışınlarınla

Kovuyorsun gecenin dehşetini;

Akıp gidiyor kaygılarım,

Toplanıyor gözlerimde çiy.

— 87 —

Bunaltıcı bir gün hayat,

Serin bir gece ölüm.

Karanlık basıyor, uyku basıyor,

Gün boyu fena yoruldum.

Yatağımın üzerinde bir ağaç,

Dallarında şakıyan bir bülbül, yeni.

Duyuyorum düşlerimde bile,

Şakıdığı katıksız sevgiyi.

— 88 —

Söyle nerde o güzel sevgilin?

Güçlü, büyülü alevler

Tatlı, hoş sarmışken kalbini,

Ona ne şiirler söylerdin!

Söndü gitti o alevler,

Kalbim soğuk, üzgün, bulanık;

İçinde aşkımın külleri,

Bir kap, bir vazo bu kitapçık.


Heinrich Heine
Çeviri: Behçet Necatigil