Güvercin Gerdanlığı

Bozkırın orta yerinde diz çöküp toprağa tren geliyor mu diye kulak dayamış gibiyim uzayıp giden raylara… Gelen kapkara bir tren hızla önümden geçerken atlayıp ben de giderim diye düşünürdüm eskiden, her neresiyse gittiği yer. Ses vermiyor şimdiyse raylar. Sallanan son eller sallanmış, uçup dağılmış son duman, ne gelen var, ne giden, kapanmış bütün garlar, kalkıp gitmiş son tren. (28 Ekim 2022) Roni Margulies 

Uzun yol kaptanlarıyla TIR şoförleri eskiden çok garip gelirdi bana. Git git bitmez yollarda aylar yıllar boyunca varamadan insan nasıl yol alır? Şaşardım hep, nasıl sabreder, nasıl dayanır sonsuz yollara? Biliyorum ki şimdi oysa (yaklaşırken yolun sonuna) uzun yol dayanılmaz değilmiş, yanlış düşünmüşüm onca zaman: Hiç bitmemesi değil yolun, bitmesiymiş korkutucu olan. (30 Mart 2023, Perşembe) Roni Margulies 

Hafriyat kamyonları geçti dün önümden yine, arka arkaya üç tane, dopdolu, tepeleme, harf taşıyorlar bir yerinden kentin bir yerine. Önde gidene g’ler yüklenmiş, e’ler ikincisine, arkadakinde karışmış harfler birbirine. Kim ısmarlar bunları? Kim ne yapar bu kadar çok harfle? Kamyon dolusu karmakarmaşık olasılık. Teslim alıp birileri bu harfleri bir yerlerde dönüştürebiliyor mu acaba anlamlı bir bütünlüğe? Çok denedim, çok istedim, beceremedim ben.  Hep harf kaldı harfler elimde, ne bir kelime oluşturabildim, ne de bir cümle. (16 Aralık 2022) Roni Margulies  [Alper Görmüş] Yukarıda (25.11 tarihinde) “Kamyonlar” başlıklı ve hafriyat kamyonlarıyla ilgili bir şiir göndermiştim sana. Bu onun küçük oğlu: Ö ve ü Harfler döküldü hızla giden kamyonun kasasından, uçuştular soğuk rüzgârda yerlerini arar gibi bir süre, yol kenarına yığıldılar sonra. Bir ö çarptı gözüme, ardından bir de ü gördüm. Dönüp sırtımı yürüdüm. Bildiğim bir şeyin gerek yoktu altının çizilmesine. Roni Mar...

Tutunmuş ucuna uzun bir dalın sorunsuz sandığı bir dünyada usul usul salınırken rüzgârda hafifçe sararmış bir yaprağın kopup düşmesi gibi yere birden, evlere yakın uçmayı seven kıvrak, oynak bir güvercinin hızla çarparak şeffaf camına dışa doğru açılan bir pencerenin baygın düşmesi gibi yere birden, bana da bir şey oldu birden. Nasıl oldu? Ne zaman oldu? Anlayamadım. Hiç beklemiyordum. Yaşlandım birden. (27 Ocak 2023) Roni Margulies 

Babam daha yaşıyordu. Telefonla arayıp konuşuyorduk, gün aşırı. Gün geçtikçe yürüyüş mesafesi hedefini küçültüyordu. Bunu anlattım Roni’ye, “İp” şiirini yazdı: İp Artin’in babası doksan beşinde rakıyı bıraktığında, “Dokunuyor oğlum” demiş, içmemiş sonra bir daha. Tepenin ötesindeki kahveye yürüyerek gidermiş her gün. Arayıp Artin’e haber verirmiş, “Soluklanmadım bile” dermiş. Bir zaman sonra geç kalmış, aramamış. Aradığında, “Oğlum,” demiş, “ulaşamadım dün kahveye, ipe varıp ancak, geri döndüm.” Geçen trafiği yavaşlatmak için bir halat çekmiş köylüler asfalta. “İpi geçemedim oğlum, kaldım. Moralim bozuldu, dokundu bana.” Yıllar geçtikçe çoğalmış sonra dokunan şeyler. Canı sıkılmış. Ve doksan dokuz yaşında sessizce bir ikindi vakti bırakmış dokunulmayı Avedis Efendi. Ben bu yazıyı tamamlayamadım. Roni hastaneden çıkamadı. Sabah atölyemin önünde bir motosikletli kuryenin sürüklenişinin sesini duydum. Düştüğünü gördüm. Koştum bir bardak su verdim. Ayağım kırıldı galiba, dedi. Ambulans çağ...

"Önce Refah Partisi’nin, sonra da AK Parti’nin ortaya çıkışı ve yükselişi, işte bu sorunun cisimleşmiş ifadesi, siyasî yansıması. Toplum bu partilere İslamcı oldukları için değil, ama Kemalist olmadıkları için oy verdi. Doksan yıldır sırtında taşıdığı Kemalist devlet yükünün biraz hafifleyeceğini umduğu için verdi." Türkiye’nin sorunu İslam mıdır? Yoksa Kemalizm midir? Gündelik anlamda sormuyorum. Şu veya bu partiye oy vermek, şu veya bu somut politikayı savumak anlamında değil, çok daha genel, uzun vadeli, tarihsel anlamda soruyorum. Geleceğin toplumunu tasavvur edebilmek açısından, daha adil, daha eşitlikçi, sömürüsüz, baskısız bir toplumun önündeki engelleri kaldırabilmek açısından soruyorum. Türkiye’de son 15 yıldır yaşanan tüm siyasî gelişmelerin temelinde bu sorunun yattığını düşünüyorum da, o nedenle soruyorum. “Yok yahu!” diyeceksiniz. Binlerce başka önemli konu sayacaksınız, ayrıntılı şeyler anlatacaksınız, meselelerin çok daha karmaşık ve çokyönlü olduğunu söyleyece...

Roni Margulies ile “Ailem ve Diğer Yahudiler” üzerine söyleşi 9 Haziran 2018’de Nostalji Kafe’de, Roni Margulies’in yeni kitabı “Ailem ve Diğer Yahudiler” kitabı üzerine gerçekleşen söyleşinin metnini yayınlıyoruz: Eli Haligua: Moderasyon görevi bana verildiğinde bir kitap söyleşisinin moderasyonu nasıl yapılır diye bir karamsarlığa düştüm. Sonra kitabı almakla başladım, iyi bir başlangıç oldu! Bir çırpıda okudum. Eline sağlık, çok güzel yazmışsın. Kitabı kuru kuru anlatmaktan ziyade biraz sohbet gibi olsun ben bir takım şeyler sorayım siz de salondan katılın diye düşündük. Kitabın ismi “Ailem ve Diğer Yahudiler”, o ailesini anlatır ben diğer Yahudi olarak belki olaya kanalize olurum siz de başka diğer Yahudiler veya Gayriyahudiler olarak salondan eşlik ederseniz memnun oluruz. Normalde politik yazılar, şiir yazıyorsun. Üçüncü hatırat kitabın olmuş, neden anılarını yazıyorsun? Yaşın ilerledikçe hesaplaşma kendine ailene bakma durumu mu oldu? Roni Marguiles:  Belki bazılarınız okumu...